ฐานรากตื้นคืออะไร ใช้กับบ้านแบบไหน

การสร้างบ้านที่แข็งแรงไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสวยงามของตัวบ้านเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับโครงสร้างที่อยู่ใต้ดิน ซึ่งก็คือ “ฐานราก” ที่ทำหน้าที่รับน้ำหนักบ้านทั้งหมดและถ่ายแรงลงสู่ดินอย่างปลอดภัย

โดยทั่วไปฐานรากบ้านสามารถแบ่งได้หลายประเภท หนึ่งในประเภทที่พบได้บ่อยสำหรับบ้านพักอาศัยคือ ฐานรากตื้น ซึ่งเป็นฐานรากที่ใช้กับบ้านขนาดเล็กถึงขนาดกลาง และเหมาะกับสภาพดินบางประเภท โดยภาพรวมของระบบสามารถทำความเข้าใจได้จาก ฐานรากบ้านคืออะไร มีกี่ประเภท สำคัญอย่างไรกับโครงสร้างบ้าน ซึ่งอธิบายการทำงานของฐานรากแต่ละแบบในงานก่อสร้าง

ฐานรากตื้นคืออะไร

ฐานรากตื้น (Shallow Foundation) คือฐานรากที่วางอยู่ในระดับความลึกไม่มาก โดยทั่วไปจะอยู่ลึกจากผิวดินประมาณ 50 เซนติเมตร ถึงประมาณ 3 เมตร

ลักษณะสำคัญของฐานรากประเภทนี้คือ การถ่ายน้ำหนักของโครงสร้างบ้านลงสู่ชั้นดินด้านบนโดยตรง ซึ่งต้องอาศัยดินที่มีความสามารถรับน้ำหนักได้ดีพอ

ฐานรากตื้นจึงมักถูกใช้กับอาคารขนาดเล็ก เช่น บ้านพักอาศัย บ้านชั้นเดียว บ้านสองชั้น และอาคารขนาดเล็ก

ในกรณีที่พื้นที่ก่อสร้างมีชั้นดินอ่อน หรือไม่สามารถรับน้ำหนักได้ดี มักต้องพิจารณาใช้ ฐานรากลึก แทน เพื่อให้โครงสร้างมีความมั่นคงมากขึ้น

ฐานรากตื้นมีกี่ประเภท

ในงานก่อสร้างบ้าน ฐานรากตื้นสามารถแบ่งออกเป็นหลายรูปแบบตามลักษณะโครงสร้างและการใช้งาน

ฐานรากแผ่ (Spread Footing)

ฐานรากแผ่เป็นฐานรากที่ใช้กันมากในบ้านพักอาศัย โดยมีลักษณะเป็นแผ่นคอนกรีตที่ขยายออกเพื่อกระจายน้ำหนักจากเสาบ้านไปยังดิน

ข้อดีของฐานรากแผ่คือ

• โครงสร้างไม่ซับซ้อน

• ค่าใช้จ่ายไม่สูง

• เหมาะกับบ้านทั่วไป

ฐานรากประเภทนี้มักพบในบ้านขนาดเล็กถึงขนาดกลาง โดยเฉพาะบ้านชั้นเดียว

ฐานรากแผ่ร่วม (Combined Footing)

ฐานรากชนิดนี้ใช้เมื่อเสาบ้านอยู่ใกล้กันมาก หรือมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ ทำให้ไม่สามารถแยกฐานรากเป็นอิสระแต่ละต้นได้

จึงต้องทำฐานรากแผ่ร่วมเพื่อรองรับเสาหลายต้นพร้อมกัน

ฐานรากแผ่ต่อเนื่อง (Strip Footing)

ฐานรากชนิดนี้มีลักษณะเป็นแนวยาว มักใช้รองรับผนังรับน้ำหนักหรือโครงสร้างที่มีน้ำหนักกระจายเป็นแนว

ฐานรากตื้นเหมาะกับบ้านแบบไหน

ฐานรากตื้นเหมาะกับบ้านที่มีลักษณะดังต่อไปนี้

บ้านชั้นเดียว

บ้านชั้นเดียวมีน้ำหนักโครงสร้างไม่มาก ทำให้ฐานรากตื้นสามารถรองรับน้ำหนักได้อย่างเพียงพอ หากสภาพดินมีความแข็งแรงเหมาะสม

บ้านสองชั้น

บ้านสองชั้นสามารถใช้ฐานรากตื้นได้เช่นกัน แต่ต้องมีการคำนวณโครงสร้างอย่างถูกต้องโดยวิศวกร

พื้นที่ที่ดินแข็งแรง

พื้นที่ที่มีชั้นดินแน่น เช่น ดินลูกรัง หรือดินทรายแน่น มักเหมาะกับการใช้ฐานรากตื้น

ข้อดีของฐานรากตื้น

• ก่อสร้างง่าย

• ประหยัดค่าใช้จ่าย

• ใช้เวลาในการก่อสร้างน้อย

ข้อจำกัดของฐานรากตื้น

• ไม่เหมาะกับดินอ่อน

• ไม่เหมาะกับอาคารขนาดใหญ่

ปัญหาฐานรากตื้นที่พบบ่อย

หากการออกแบบหรือก่อสร้างไม่ถูกต้อง ฐานรากตื้นอาจเกิดปัญหาได้ เช่น

• บ้านทรุดตัวไม่เท่ากัน

• ผนังแตกร้าว

• พื้นบ้านเอียง

ปัญหาเหล่านี้มักเกิดจากการเลือกประเภทฐานรากไม่เหมาะกับสภาพดิน หรือการก่อสร้างไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งสอดคล้องกับปัญหาที่พบใน ปัญหาฐานรากบ้าน ที่มักเกิดขึ้นในงานก่อสร้างบ้านทั่วไป

สรุป

ฐานรากตื้นเป็นฐานรากที่นิยมใช้ในงานก่อสร้างบ้านพักอาศัย เนื่องจากมีโครงสร้างไม่ซับซ้อน ก่อสร้างง่าย และมีค่าใช้จ่ายไม่สูง

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ฐานรากที่เหมาะสมจำเป็นต้องพิจารณาหลายปัจจัย เช่น น้ำหนักของบ้าน สภาพดิน และการออกแบบโครงสร้างโดยวิศวกร

การทำความเข้าใจเรื่องฐานรากจึงเป็นขั้นตอนสำคัญก่อนเริ่มสร้างบ้าน เพื่อให้โครงสร้างบ้านมีความแข็งแรงและปลอดภัยในระยะยาว